"Ο ΔΑΦΝΙΑΝΟΣ" ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΜΟΥ ΣΤΟΝ ΑΝΤΙΛΑΛΟ

ΤΟ ΠΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΞΕΜΑΤΙΑΣΤΡΑΣ Ψηλή και τετράπαχη η Κατίνα με μακρύ μαλλί, δεμένο πάντα σε χοντρή πλεξούδα. Είχε σμιχτά φρύδια, τα μάτια της μεγάλα κι ολοστρόγγυλα και το πρόσωπό της έβγαζε μια κακία, που σαν περνούσες δίπλα της, σχεδόν ένοιωθες τη στυφάδα στο στόμα σου. Ζούσε σ’ ένα μικρό χωριό της Πεδιάδας με τον άντρα της που ήταν άβουλος και τεμπέλης, ολημερίς κοιμόταν και το βράδυ ξημερωνόταν στο καφενείο. Κοπέλια δεν είχαν κι όταν η Κατίνα παραπονιόταν, ο άντρας της με βαριεστημένο ύφος της έλεγε: « Τα κοπέλια είναι φασαρία, μόνο γύρευγε τη δουλειά σου». Φτωχοί ήταν και για να τα βγάζουν πέρα η Κατίνα έκανε την ξεματιάστρα , με το αζημίωτο βέβαια. Έλυνε μάγια, έφτιαχνε φυλακτά, γιάτρευε ανθρώπους και οζά με γηθειές και το όνομά της έγινε γνωστό στα γύρω χωριά. Έτσι η Κατίνα ήταν υπερήφανη για τον εαυτό της γιατί κατάφερνε και να καλύπτει την μεγάλη της λαιμαργία και να την εκτιμάει το χωριό.   ...Έλυνε μάγια, έφτιαχνε φυλακτά... Κάποια στιγμή όμως οι δουλειές δεν πήγαι...

Η ΞΟΜΠΛΙΑΣΤΗ ΒΟΥΡΓΙΑ, Ο ΑΡΑΓΟΣ, Ο ΓΑΜΠΑΣ Αρχέγονο επάγγελμα, αυτό του βοσκού και ενώ είναι δύσκολο, κοπιαστικό και όχι ιδιαίτερα προσοδοφόρο, συνεχίζει ως τις μέρες μας να αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα επαγγέλματα της υπαίθρου. Ίσως η αιτία της συνεχούς ύπαρξης του βοσκού στην Ελλάδα να κρύβεται στην επαφή του επαγγέλματος αυτού με τη φύση . Ο βοσκός, κατά τη γνώμη μου, νοιώθει ότι με το επάγγελμα αυτό εξουσιάζει με ένα τρόπο τη φύση και αισθάνεται κυρίαρχος έστω και σε ένα μικρό κομμάτι της. Μπορεί βέβαια το μυστικό της αγάπης του ανθρώπου για το επάγγελμα αυτό να κρύβεται στα κύτταρά μας , χαραγμένο με πρωτόγονα εργαλεία και σε άγνωστη γλώσσα που μόνο το υποσυνείδητό μας κατανοεί.        Στις μέρες μας   η "βοσκική" παραμένει ένα δύσκολο επάγγελμα αν και υπάρχουν οπωσδήποτε περισσότερες ανέσεις και ευκολίες σε σχέση με παλαιότερες εποχές, στις οποίες ο βοσκός έπρεπε να αντιμετωπίσει τα στοιχεία της φύσης και τις δυσκολίες της δουλει...

Ο ΚΥΚΛΩΠΑΣ ΚΑΙ Η ΓΟΡΓΟΝΑ Σ’ ένα ψαροχώρι, απ’ αυτά που μάχονται αιώνια με τα κύματα, ζούσε ο Μάνθος. Κύκλωπα τον λέγανε οι χωριανοί γιατί ήταν θεόρατος και η μιλιά του σαν μουγκρητό. Είχε πατήσει τα σαράντα, δούλευε σαν το σκυλί μα ήταν λίγο αγαθός κι αλαφροΐσκιωτος. Μόνη του διασκέδαση, το ψάρεμα, από μικρό παιδί που τον έχανες, που τον έβρισκες, στη θάλασσα να δολώνει και να ψαρεύει. Ήταν απάντρευτος κι όταν τον ρωτούσαν γιατί δεν παίρνει μια γυναίκα, απαντούσε: « Ντα ίντα, δεν έχω τάξε γυναίκα, να τηνε» και έδειχνε με τη χερούκλα του το απέραντο πέλαγο . Τελευταίες μέρες του Απρίλη κι ήταν καιρός που ψαρεύουν τα μαγιάτικα, τα μεγάλα και πεντανόστιμα αυτά ψάρια. Ξεκίνησε λοιπόν ο Μάνθος αποδιαφώτιστα, με τα σύνεργα του ψαρέματος τακτοποιημένα σ’ ένα μεγάλο σάκο και μ’ ένα κουβά στο χέρι. Αρκετά μακριά από το χωριό ήταν μια μικρή απόμερη παραλία, εκεί έφτασε ο Κύκλωπας κι έβγαλε απ’ το σάκο του το πολυάγκιστρο κι ένα ψωμί. Αφού το έβρεξε λίγο στη θάλασσα, το έβαλε με μαεστρία στα...

ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΜΑΡΙΚΑ ΧΟΡΕΥΤΑΚΙ Η ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΔΑΣΚΑΛΑ Μου αρέσει να ξαναγυρνάω στα αγαπημένα μου βιβλία όπως ξαναγυρίζουν την άνοιξη τα χελιδόνια στις ίδιες φωλιές. Διαβάζοντας λοιπόν για άλλη μία φορά το βιβλίο του φιλολόγου   Κωστή Ι. Βασιλάκη    « ΜΑΘΗΤΑΙ-ΚΑΘΗΓΗΤΑΙ-Β΄ΑΡΡΕΝΩΝ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 1961-1967: Μα-θητεία στη διδασκαλία της Ιστορίας 1961-2016», που αναφέρεται με αφηγηματική μαεστρία στη σχολική ζωή περασμένων εποχών, στάθηκα σε ένα απόσπασμα το οποίο περιγράφει μια καθηγήτρια που κατά τη γνώμη μου αποτελεί το σύμβολο του δασκάλου που η σημαντικότητά του παραμένει αναλλοίωτη στο χώρο και στο χρόνο και που αντιλαμβάνεται πολύ καλά πόσο καίριος είναι ο ρόλος ενός εκπαιδευτικού. Σας δίνω αυτούσιο το απόσπασμα:   ... Η εκ Καστελλίου Κισσάμου ορμώμενη, δεσποινίς Μαρίκα Χορευτάκι ήταν η φιλόλογος μας στη Γ’ Γυμνασίου... Η δεσποινίς Μαρίκα εξαρχής «ενέσπειρεν πλείστα όσα καινά δαιμόνια» για να δαμάσει 61 εφήβους. Ήταν η εποχή που ο περονόσπορος κατέστρεφε τα αμπέλ...

  Η ΠΕΡΑΣΑ ΤΟΥ ΦΑΡΑΓΓΑ   Είχα τάξει στον γαμπρό μου, Μανώλη και το φίλο του Νίκο, να περάσομε το Φαράγγι της Σαμαριάς , φέτος λοιπόν που έκαμε πολλά νερά και χιόνια πήρα την απόφαση να πάω.   Επήγα και ξώμεινα στης αδερφής μου στο Ρέθυμνο και το πρωί της Παρασκευής,   εκκινήσαμε οι τρεις οδοιπόροι με το αμάξι του Μανώλη για το ΚΤΕΛ των Χανίων.   Εφτάξαμε λοιπόν στα πολύβουα Χανιά και αφού αφήσαμε το αμάξι σε ένα στενό, περπατήσαμε λίγο μέχρι το ΚΤΕΛ.   Στις 7:50 ξεκινήσαμε μαζί με πολλούς τουρίστες για το οροπέδιο του Ομαλού .       Εντακάραμε και ανεβαίναμε τον οφιδωτό, στενό δρόμο κι αφού χορτάσαμε γκρεμνά και δεντρά στις 8:50 μπήκαμε στο οροπέδιο και σταματήσαμε στην εμπασά του Φάραγγα , όπως τον λένε οι ντόπιοι. Το μέρος σου κόβει την ανάσα, θεόρατα βουνά χιονισμένα στις κορφές, κυπαρίσσα, έλατα και από κάτω ο Φάραγγας να χάσκει. Η θέα από την είσοδο του "Φάραγγα"        Αφού βγάλαμε μερικ...

ΤΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΚΟΥΛΟΥΚΙ ΤΟΥ ΝΙΚΗΤΑ Μέρες κοιμόταν στη μάντρα ο Νικήτας για να ‘χει το νου του στα οζά. Είχαν ρημάξει την περιοχή οι ζωοκλέφτες κι ο φτωχός βοσκός φοβόταν μην χάσει τη μοναδική του περιουσία, τα κοπέλια του όπως τα ‘λεγε. Έξω από τη μάντρα, πάνω στα κλαδιά μιας χαρουπιάς, τα πρώτα πουλιά της αυγής άρχισαν να κελαηδούν και ο Νικήτας άνοιξε τα μάτια του, είδε τη μέρα που χάραζε και σηκώθηκε. Αφού εποσάστηκε κι ήπιε μια φασκομηλιά, πήγε να αρμέξει κάνοντας τον σταυρό του. Σαν εσίμωσε όμως και καμάρωνε το κοπάδι του, είδε ότι έλειπε πάλι ο τράγος . Φρουκάστηκε μήπως ακούσει το σκλαβέρι του, εσφύριξε, του φώναξε και δυο φορές μα πράμα, άφαντος ο Μανιός . Μανιό έλεγε τον τράγο γιατί του θύμιζε τον αντάρτη τον παππού του. Άρμεξε γρήγορα-γρήγορα τα οζά, μπήκε στη μάντρα, έβαλε στο λιοπάνι μια χούφτα ελιές και λίγο τυρί, πήρε δυο κρίθινα παξιμάδια, τα ‘βαλε όλα στην ξομπλιαστή του βούργια και την φόρεσε στους ώμους. Έπρεπε να βρει τον τράγο, όχι μόνο γιατί ήταν απαραίτητος για...

ΤΟ ΠΡΟΙΚΟΣΥΜΦΩΝΟ ΤΟΥ 1892 Ο συνάδελφος και φίλος Βασίλης Παπανδρουλιδάκης, που κατάγεται από τα Σταυράκια , το όμορφο αυτό κεφαλοχώρι του Μαλεβιζίου, μου παραχώρησε ένα αντίγραφο του παρακάτω προικοσύμφωνου που χρονολογείται από το 1892 και αφορά κάποιους προγόνους του. Το χαρτί αυτό βρέθηκε εντελώς τυχαία πριν από λίγα χρόνια στο σπίτι που ζούσε το συγκεκριμένο ζευγάρι, όταν ένας απόγονός τους σήκωσε μια εικόνα της Ευαγγελίστρια ς που βρισκόταν εκεί και το βρήκε πίσω κολλημένο. Η εικόνα αυτή μάλιστα αναφέρεται πρώτη-πρώτη σε αυτά που παραχωρούνται από τον πατέρα της νύφης. Γράφει συγκεκριμένα: « μιαν οικόνα εις ημήν της Ευαγγελιστρίας ».   Διαβάζοντας το προικοσύμφωνο αυτό διαπίστωσα την τεράστια διαφορά στα ήθη , της τότε εποχής με την σημερινή, μα αυτό που μου έκανε μεγαλύτερη εντύπωση είναι ότι πολλά από αυτά που αναγράφονται στο χαρτί αυτό, σήμερα είναι εντελώς άγνωστα ή έχουμε ξεχάσει την χρησιμότητά τους. Τα ψίδια, το μενδέρι, τα δεξιμάτα τραπεζομάντηλα και οι...

Ο ΚΕΡΙΜ ΑΓΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΕΡΟΣ Β΄     Ο παρακάτω δεκαπεντασύλλαβος είναι εμπνευσμένος από ένα μύθο ( και ο μύθος κρύπτει νουν αληθείας ), που υπάρχει στο γραφικό χωριό Λάστρος της Σητείας και φανερώνει τα πάθη των Κρητικών την εποχή της Τουρκοκρατίας. Θα δημοσιευτεί σε δύο μέρη.     (Συνέχεια από το Α΄ μέρος)   *** Τη στράτα συνεχίσανε και στ` Αχλαδούλι βγήκαν έκεια, ακόμα δυο λαγοί, μεγάλοι επεταχτήκαν, πάλι ο τσιφτές του χριστιανού δεν έσφαλε ψιχάλι τσοι σκότωσε κι ογλήγορα τσοι `βαλε στο βουργιάλι. Σύζηλο τον Κερίμ αγά, μεγάλο τονε πιάνει και με μια πέτρα εχτύπανε του τουφεκιού την κάννη Μούγκρισε και βλαστήμηξε πάλι τον Μουχαμέτη και τον Αλλάχ σιχτίρισε που δίδει το κισμέτι. Θώριε ο Μανώλης τον αγά που βλαστημούσε πάλι και αφορούταν πως μπλεξά τον ήβρηκε μεγάλη, και λέει: «Αγά η βούργια μου καλά `ναι γεμισμένη και να μην σκας αφού ορταγιά έχομε καμωμένη». Δε μίλησε ο Κερίμ αγάς μα `χε βαρύ σεκλέτι κι η μαυρισμέ...