"Ο ΔΑΦΝΙΑΝΟΣ" ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΜΟΥ ΣΤΟΝ ΑΝΤΙΛΑΛΟ

  Στα χνάρια των Λέξεων Η ιδιότροπη « κουτσούνα » Κλουθώντας τα χνάρια των λέξεων, πολλές φορές βρέθηκα σε κακοτράχαλα μονοπάτια, σε φρούδια απροσπέλαστα, σε άγνωστες στράτες, όμως, θες η αγύριστη Δαφνιανή κεφαλή μου, θες η λατρεία μου για τη λαλιά μας, σχεδόν πάντα βρίχνω τρόπο να βγω στα έβγορα της ετυμολόγησης. Είναι όμως κάποιες λέξεις που δεν έχουν σολαϊσμό, μόνο ατζοπηδούνε από μονοπάτι σε μονοπάτι, από φρούδι σε φρούδι, από ετυμολόγηση σε ετυμολόγηση. Λέξεις που με βάζουν σε ταραχτά και τις ζυγώνω σεφέρια ολόκληρα δίχως να καταφέρω να τις στριμώξω. Μία από αυτές είναι η ιδιότροπη λέξη κουτσούνα . Λέει ο μεγάλος μας παππούς στον Ερωτόκριτο (Α’ 959): Νένα όντε ανεθρέφου μου και κοπελιά ελογού μου παιγνίδια και κουτσουνικά παντά ‘βανα στο νου μου… και παρακάτω (Α’ 985): Μα εδά μήδε το ράψιμο, κουτσούνα , ουδέ κοντύλι έγνοια καμιά μου δίδουσι, μα πικραμένη χείλι. Η λέξη λοιπόν κουτσούνα έχει την έννοια της κούκλας της φτιαγμένης από πρόχειρα υλ...

  Τ’ Απριλιού Κακοσυνιά ‘χω τ’ Απριλιού που ‘μορφοκαλονίζει και τσι κρυγιώτες του Μαρτιού μ’ ευδιά τσι ξοργιακίζει. Που ξεσμιλιώνει τα πουλιά ταίρια ν’ ανεγυρέψουν και τσι φωλιές απ’ αγ γ ινιού με βιάση να πουργέψουν, να βγούνε στα ψηλά κλαδιά, τον ήλιο να βιγλίσουν και του σεβντά το γράντισμα να πικροκελαηδίσουν. Που τα φουντούλικα δεντρά τα γλυκοκανακίζει τσι χαραυγές κι ερωντικά τα σταλοδροσουλίζει, να σαλευτούν οι ρίζες τως, να σονεντρανιστούνε και στα κλαδιά ντως οι καρποί καλά να μεστωθούνε. Που γαργαλεί τσ’ αροδαρές στο μεταξύπνημά ντως να γοργοκοκκινίσουνε τα πυρομάγουλά ντως, ν’ ανοίξουνε το μπέτη ντως, να δώσουνε τ’ αέρα τσι μυρωδιές που χώνουνε στου γιάτσου τη φοβέρα. * Μα πια πολύ που ρέγεται τσ΄ όμορφες να πατάσσει τ’ άγριο θεριό να ξεξυπνά που μέσα ντως κοιτά σ σει, στσ’ αυλέδες να πορίσουνε όντε μοσκολουστούνε στα πρωταντηλιαρίσματα να καλοχτενιστούνε, να ξεχυθούν τ’ αρώματα, να τυλιχτούν στα κτήρια και να τρυπώξουν σε κλεισ...

  Για τον Αντώνη Τσιριγωτάκη Σαράντα μέρες εδά, αγαπημένε Αντώνη Τσιριγωτάκη, σε θωρώ να σαλεύεις ολόχαρος στο περβόλι που με μύρια βάσανα φύτεψες, και να μπεγεντίζεις τσι βιόλες, τσι λέξεις, που κατάλυσες μια ολάκερη ζήση για να τσι σειραδιάσεις μια-μια στσ’ αρίθμητες χάρτινες αυλακιές των βιβλίων σου. Σε θωρώ έκειά, στσ’ αναμεσάδες, να σκύφτεις και να φρουκάσαι ακόμη, μην τυχόν σου ψιθυρίσει κιαμιά, έστω κι εδά, κιανένα μυστικό αφανέρωτο, κιανένα ετυμολογικό μονοπάτι λησμονημένο, να προλάβεις να το ξεφανερώσεις. Μα όλες είναι σιωπηλές, κλιτές, μουρμουρίζουν μονάχα, σε πλάγιο του δευτέρου και πότε-πότε σηκώνουν την κεφαλή για να ξανοίξουν τα σαφί χαμογελαστά σου μάθια. Τσι γατέχεις καλά. Μια-μια τσι γύρεψες, και δεν εντάκαρες από τα κιτρινισμένα βιβλία και τσ’ αμίλητες βιβλιοθήκες, μόνο ανεχούμισες πρώτα-πρώτα του νου σου τον άθο κι ήβρηκες σπίθες ακόμη ν’ αντιφεγγίζουν. Ήκουσες πάλι στ’ αυτιά σου τσ’ αποθαμένους κτήτορες των λέξεων να βροντοφωνιάζουν, στε...

  Άννα Τακάκη-Μαρκάκη « Οι αλιγαβρέδες τ’ Αυγενιού » Ολοχρονίς στέκω κάτω απ’ τα σαφί ξαφουντωμένα δεντρά των Κρητικών γραμμάτων, όχι μόνο για ν’ αποσκιάσω στην κάψα και στην ανεκρέμαση του σήμερα, μα πια πολύ νημένωντας πότε θα γινωθούνε οι καρποί ντως, να γευτώ, να χορτάσει ο λιμασμένος μου νους. Τόσουσας χρόνους εδά που ανεγυρίζω από δεντρό σε δεντρό, ήμαθα τα μπλιο και γατέχω ποιο είναι γοργό να βγάλει καρπούς. Ένα από αυτά τα μπεγεντισμένα δεντρά των Κρητικών γραμμάτων είναι η λογοτέχνης Άννα Τακάκη-Μαρκάκη. Η πολυγραφότατη λογοτέχνης που γεννήθηκε κι ανεθράφηκε στη Ζήρο της Σητείας, εκτός την συμμετοχή της σε ποιητικές ανθολογίες, κρητικά λευκώματα και αρθρογραφίες, έχει εκδώσει τα παρακάτω βιβλία: Χρώμα Θαλασσινό . Ποίηση. 2004 Αλλιώς φυσά τ’ άερι . Ποίηση. Μουσικό εργαστήρι Αεράκη 2007 Υγιέ μου, το τραγούδι της μάνας . Ποίηση. Αμφικτιονία Ελληνισμού 2010 Ο Κουμαρτζής . Κρητική ηθογραφία. Βεργίνα 2011 Τα σκαρφίσματα του Σηφαλιού. Κρητική ηθογραφία. Βερ...

  Ο «Τρόχαλος» του Μιχάλη Καυκαλά. Μου ‘χανε ειπωμένο πως ο Μιχάλης Καυκαλάς , είναι από τσοι ρούκουνες των Κρητικών γραμμάτων, μα δεν είχε τύχει να διαβάσω κάποιο βιβλίο του. Εδά όμως που ήφταξε η ώρα και το ‘καμα πράξη, εκατάλαβα γιατί μου ‘λέγανε και μου ξαναλέγανε να τονε μελετήσω, αν αγαπώ την Κρήτη. Ο Μιχάλης Καυκαλάς (1933-1999) γεννήθηκε στο Ρέθυμνο, σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από όπου αποφοίτησε το 1960 και από το 1961 μέχρι το 1965 υπηρέτησε ως αγροτικός γιατρός σε χωριά του Νομού Ρεθύμνου. Αργότερα εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα και δίδασκε στο Πανεπιστήμιο, ενώ παράλληλα εξασκούσε το επάγγελμα του γιατρού Παθολόγου. Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία και τον κρητικό πολιτισμό γενικότερα. Ειδικότερα με τη μελέτη της κρητικής διαλέκτου. Η συνεργασία του με την εφημερίδα των Αθηνών «Κρητικά Επίκαιρα», στην οποία επιμελήθηκε και τον οκταετή διαγωνισμό μαντινάδας και ρίμας, ξεκίνησε το 1987 και κράτησε μέχρι τέλους της ζωής του, με δημοσιεύσεις ...